โรงเรียนบ้านท่ามะเกว๋น ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2489 ครั้งแรกอาศัยศาลาวัด ท่ามะเกว๋นเป็นอาคารชั่วคราว เปิดทำการสอนครั้งแรกมีจำนวนนักเรียน 49 คน มีครู 1 คน คือ นายทน คำตา วันที่ 10 เมษายน 2493 ราษฎรได้มอบที่ดินจำนวนเนื้อที่ 4 ไร่ 52 ตารางวาให้เป็นที่สร้างของโรงเรียน และราษฎรได้ร่วมกันก่อสร้างอาคารเรียนแบบชั่วคราวกึ่งถาวร ขนาด 68 เมตร สิ้นค่าก่อสร้าง 6,819.50 บาท
ปี พ.ศ. 2500 ได้รับเงินงบประมาณ จากทางราชการ จำนวน 7,000 บาท สำหรับทำฝากั้นห้องเรียน ประตู และหน้าต่าง
ปี พ.ศ. 2509 ได้รับงบประมาณจากทางราชการ จำนวน 50,000 บาท สมทบกับเงินบริจาคของราษฎร จำนวน 23,939 บาท จัดสร้างอาคารเรียนแบบ 008 ขนาด 7 ห้องเรียน 1 หลัง แทนอาคารเรียนหลังเดิมที่ชำรุด
ปี พ.ศ. 2511 ได้รับงบประมาณจากทางราชการ จำนวน 22,000 บาท จัดทาสีอาคารเรียนและผู้ปกครองนักเรียน ได้ร่วมกันสร้างส้วม จำนวน 1 หลัง 4 ที่นั่ง ค่าก่อสร้าง 4,615 บาท ปี พ.ศ. 2515 และ พ.ศ. 2521 ทางโรงเรียนได้รับงบประมาณสร้างบ้านพักครู จำนวน 2 หลัง แบบองค์การบริหารส่วนจังหวัด ค่าก่อสร้าง 105, 000 บาท
ปี พ.ศ. 2524 – พ.ศ. 2528 ทางโรงเรียนได้รับงบประมาณจากทางราชการและราษฎรบริจาค สร้างอาคารและสิ่งปลูกสร้างอื่น ๆ ดังนี้
1. อาคารอเนกประสงค์ 1 หลัง แบบ 312 ขนาด 7 x 17.5 เมตร ราคา 134,000 บาท
2. สร้างประปาโรงเรียน 1 ถัง ราคา 21,000 บาท
3. สร้างรั้วรอบบริเวณโรงเรียนราคา 20,975 บาท
ปี พ.ศ. 2530 กรมทางหลวง กระทรวงคมนาคมได้สร้างทางหลวงแผ่นดินสายวังชิ้น – เถิน และได้ทำการขยายเขตทางหลวง ตัดผ่านเนื้อที่ของโรงเรียนจำนวน 1 งาน 38 ตารางวา ในปัจจุบันโรงเรียนมีเนื้อที่เพียง 3 ไร่ 3 งาน 14 ตารางวา
ปี พ.ศ. 2541 ราษฎรสร้างอาคารเรียนแบบ ป.1 ก. กึ่งถาวร 4 ห้องเรียนสิ้นค่าก่อสร้าง 360,000 บาท
ปี พ.ศ. 2554 ได้รับงบบริจาคปรับปรุงปูพื้นกระเบื้องโรงอาหาร,อาคารอเนกประสงค์ เป็นจำนวนเงิน 75,000 บาทเขตพื้นที่ในเขตบริการ จำนวน 3 หมู่บ้าน ได้แก่
1. บ้านท่ามะเกว๋น หมู่ที่ 3 ต.แม่ปะ อ.เถิน จ.ลำปาง จำนวน 111 หลังคาเรือน
2. บ้านท่าอุดม หมู่ที่ 9 ต.แม่ปะ อ.เถิน จ.ลำปาง จำนวน 130 หลังคาเรือน
3. บ้านท่ามะเกว๋นเหนือ หมู่ที่ 10 ต.แม่ปะ อ.เถิน จ.ลำปาง จำนวน 116 หลังคาเรือน