โรงเรียนห้วยแก้ววิทยา อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง ตั้งอยู่หมู่ที่ 2 ตำบลนาโป่ง อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง ก่อตั้งขึ้นเมื่อ วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2467 ชื่อ “โรงเรียนประชาบาลตำบลห้วยแก้ว 1” เป็นโรงเรียนที่นายอำเภอก่อตั้งขึ้น โดยอาศัยศาลาวัดห้วยแก้วเป็นที่จัดการเรียนการสอน มีนายเขียน  ศรีวิชัย เป็นครูใหญ่ มีครู 1 คน นักเรียน 124 คน ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น “โรงเรียนบ้านห้วยแก้ว” ในปีการศึกษา 2539 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “โรงเรียนห้วยแก้ววิทยา”  
วันที่ 1 มกราคม 2469 นายมุ่ย  วงษ์พันธ์ ดำรงตำแหน่งครูใหญ่
วันที่ 1 มิถุนายน 2471 นายแก้ว  ปงปัญญา ดำรงตำแหน่งครูใหญ่
วันที่ 5 มิถุนายน 2474 นายศรีมูล  คันธวงศ์ ดำรงตำแหน่งครูใหญ่ ในปีนี้ทางโรงเรียนได้รับบริจาคที่ดินจาก นายจันทร์คำ  วงศ์พรมจักร จำนวน 7 ไร่เศษ ซึ่งเป็นที่ดินที่ตั้งของโรงเรียนในปัจจุบัน อยู่ติดกับถนนสถลบำรุง (รพช. สายบ้านเด่นแก้ว – ห้วยโจ้) สะดวกต่อการคมนาคม
วันที่ 8 พฤษภาคม 2478 นายด่วน  นิวาตจินดา ดำรงตำแหน่งครูใหญ่ ปีนี้ทางราชการได้อนุมัติเงินงบประมาณก่อสร้างอาคารเรียนจำนวนเงิน 6,600 บาท จึงได้ปลูกสร้างเป็นอาคารเรียนแบบ ป.2 ขนาด 3ห้องเรียน ขึ้นในที่ดินแปลงใหม่ เมื่อ พ.ศ. 2482
วันที่ 1 ตุลาคม 2481 นายผ่าน  จันทราช ดำรงตำแหน่งครูใหญ่
ปี พ.ศ. 2485 ได้ย้ายโรงเรียนออกจากศาลาวัด มาเรียนที่อาคารเรียนหลังใหม่
วันที่ 21 มิถุนายน 2486 นายสม  อินทปัญญา ดำรงตำแหน่งครูใหญ่ ปีนี้อาคารเรียนเกิดการชำรุด ทางราชการได้อนุมัติเงินงบประมาณให้อีกจำนวน 3,000 บาท ให้สร้างอาคารเรียนแบบ ป.1 ยกพื้น ขนาด 
3 ห้องเรียน
วันที่ 1 มิถุนายน 2488 นายประสิทธิ์  อินทรารัตน์ ดำรงตำแหน่งครูใหญ่
ปี พ.ศ. 2490 อาคารเรียนเกิดการชำรุดอีก ทางราชการจึงอนุมัติเงินงบประมาณ จำนวน 4,000 บาท สร้างอาคารเรียนแบบ ป.1 ไม่ยกพื้น แต่ถมด้วยดินปูด้วยอิฐ
วันที่ 12 มิถุนายน 2497 นายสุข  สมมะโน ดำรงตำแหน่งครูใหญ่
วันที่ 22 พฤษภาคม 2500 นายประสิทธิ์  อินทรารัตน์ ดำรงตำแหน่งครูใหญ่ ในปีนี้เห็นว่าห้องเรียนไม่เพียงพอจึงได้ร่วมกับผู้ปกครองนักเรียนสร้างอาคารเรียนต่อเติมอีก โดยใช้งบประมาณ 50,000 บาท
วันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2504 อาคารเรียนได้ถูกพายุพัดเสียหายทั้งหลังจึงรายงานต่อทางอำเภอ นายชั้น  มีสุข ศึกษาธิการอำเภอ นายชูศักดิ์  ปิยะตระกูล นายอุดม  เวชโช ครูช่วยงานอำเภอ ได้มาตรวจความเสียหาย พร้อมทั้งรายงานความเสียหายไปยังจังหวัด ทางราชการจึงอนุมัติเงินงบประมาณจำนวน 50,000 บาท สำหรับสร้างอาคารเรียน
วันที่ 1 กรกฎาคม 2505 ได้เริ่มก่อสร้างอาคารเรียนแบบ 008 ก่ออิฐโบกปูน ขนาด 7 ห้องเรียน กว้าง 9 เมตร ยาว 52 เมตร มีห้องมุข 4 ห้อง โดยราษฎรได้สละแรงงานสมทบคิดเป็นเงิน 120,810 บาท โดยสร้างเสร็จเมื่อเดือน มีนาคม 2506 และได้ขยายที่ดินของโรงเรียนออกไปอีกโดยได้ทำเป็นสนามกีฬารวมเนื้อที่ 8 ไร่ เศษ
วันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2513 ทางราชการได้อนุมัติให้เปิดทำการสอนถึงระดับประถมศึกษาตอนปลาย (เริ่มชั้น ป.5 จำนวน 1 ห้องเรียน)
วันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2515 นายเสถียร  สิทธิวงศ์ ดำรงตำแหน่งครูใหญ่ ได้เปิดทำการสอนถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 7
ได้รับงบประมาณจำนวน 40,000 บาท สร้างบ้านพักครู 1 หลัง (ต่อมาได้รื้อย้ายไปสร้าง ณ สปอ. เถิน ในปี พ.ศ. 2532)
วันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2518 ผู้ปกครองนักเรียนได้เสียสละเงินและแรงงานสร้างอาคารเรียนถาวรแบบสร้างเอง ขนาด 2 ห้องเรียน มีความกว้าง 6 เมตร ยาว 20 เมตร คิดเป็นเงิน 11,898 บาท
ปี พ.ศ. 2519 ได้รับงบประมาณ จำนวน 156,500 บาท สร้างอาคารเรียนแบบ ป.1ก. เป็นตึกขนาด 3ห้องเรียน
ปี พ.ศ. 2521 สร้างโรงฝึกงานแบบองค์การ 1 จำนวน 1 หลัง งบประมาณ 70,000 บาท
ปี พ.ศ. 2525 สร้างถังเก็บน้ำฝนซีเมนต์ แบบ ฝ. 30 (พิเศษ) จำนวน 1 ชุด งบประมาณ 27,000 บาท
ปี พ.ศ. 2528 นายเสถียร  สิทธิวงศ์ ดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ ในปีนี้ได้สร้างส้วมแบบองค์การ ขนาด 3 ที่นั่ง จำนวน 1 หลัง งบประมาณ 25,000 บาท
ปี พ.ศ. 2530 สร้างเรือนเพาะชำ แบบ พ. 1 งบประมาณ 25,000 บาท
วันที่ 14 พฤศจิกายน 2531 นายมงคล  เถินบุรินทร์ ดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่
ปี พ.ศ. 2532 สร้างอาคารเรียน แบบ สปช. 105/29 ขนาด 4 ห้องเรียน 1 หลัง งบประมาณ 1,030,000 บาท สร้างสนามกีฬา แบบ ฟ. 30 (พิเศษ) จำนวน 1 สนาม งบประมาณ 275,000 บาท
ปี พ.ศ. 2534 สร้างถังเก็บน้ำซีเมนต์ แบบ ฝ.30 (พิเศษ) จำนวน 1 ชุด งบประมาณ 150,000 บาท (ต่อมาขอจำหน่ายและได้รับอนุมัติให้จำหน่ายได้เมื่อ พ.ศ. 2543 เนื่องจากใช้ประโยชน์ไม่ได้)
ปี พ.ศ. 2536 เปิดทำการสอนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โครงการขยายโอกาสทางการศึกษาและต่อเติมชั้นล่างของอาคารเรียน แบบ สปช. 105/29 จำนวน 4 ห้องเรียน งบประมาณ 280,000 บาท
วันที่ 2 พฤษภาคม 2537 นายพีระพงษ์  คันธะวงศ์ ดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ ในปีนี้ได้รับอนุมัติให้เปลี่ยนระบบไฟฟ้าภายในอาคารเรียน งบประมาณ 85,400 บาท
พ.ศ. 2538 สร้างถังน้ำซีเมนต์ แบบ ฝ.30 (พิเศษ) จำนวน 1 ชุด งบประมาณ 70,000 บาท สร้างสนามบาสเกตบอล จำนวน 1 สนาม งบประมาณ 128,000 บาท
ปี พ.ศ. 2539 กรมโยธาธิการได้สร้างถังน้ำซีเมนต์ จำนวน 1 ถัง งบประมาณ 100,000 บาท สร้างส้วมแบบ สปช. 601/26 ขนาด 4 ที่นั่ง จำนวน 1 หลัง งบประมาณ 95,000 บาท
ปี พ.ศ. 2540 ได้รับงบประมาณปรับปรุงห้องปฏิบัติการทางภาษาและห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์พร้อมวัสดุอุปกรณ์และครุภัณฑ์ ตามโครงการปฏิรูปการศึกษา ปี 2540
วันที่ 19 มกราคม 2541 นายพีรพงษ์  คันธะวงศ์ ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียน ระดับ 8 ในปีนี้ได้สร้างถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก ขนาดกว้าง 4 เมตร ยาว 100 เมตร งบประมาณ 198,000 บาท สร้างส้วมแบบ สปช. 601/26 ขนาด 4 ที่นั่ง จำนวน 1 หลัง งบประมาณ 122,000 บาท
ปี พ.ศ. 2542 สร้างถังซีเมนต์เก็บน้ำฝน แบบ ฝ.30 (พิเศษ) จำนวน 1 ชุด งบประมาณ 81,000 บาท
ปีการศึกษา 2543 โรงเรียนบ้านห้วยเกี๋ยงได้ยุบมาเรียนรวมกับโรงเรียนห้วยแก้ววิทยา เริ่มโครงการก่อสร้างห้องสมุด ขนาด 8 X 8 เมตร โดยได้รับความร่วมมือจากชาวบ้านและผู้ปกครองนักเรียนบริจาคทุนทรัพย์
ปี พ.ศ. 2544 การดำเนินการก่อสร้างห้องสมุดแล้วเสร็จและได้ทำพิธีเปิดใช้เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม  2544 โดยมีนายกิตติชัย  วิจิตรสุนทร หัวหน้าการการประถมศึกษาอำเภอเถิน เป็นประธานรับมอบ และในปีนี้ได้สร้างสระน้ำ ขนาดความจุเฉลี่ย 20,093 ลบ.ซม. จำนวน 1 สระ งบประมาณ 1,380,000 บาท โดยการดำเนินงานขององค์การบริหารส่วนตำบลนาโป่ง แล้วเสร็จเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2544
วันที่ 1 กันยายน 2544 นายบรรจง  สลีวงศ์ ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียน ระดับ 8 ปี พ.ศ. 2545คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้ปกครองนักเรียน ได้ร่วมกันจัดผ้าป่าจัดซื้อเครื่องคอมพิวเตอร์บริจาคให้กับโรงเรียน จำนวน 5 เครื่อง เป็นเงิน 85,000 บาท และได้ก่อสร้างสนามเซปักตะกร้อ จำนวน 1 สนาม 
ในปีงบประมาณ 2546 ได้รับงบประมาณจากทางราชการสร้างส้วม แบบ สปช. 604/45 4 ที่นั่ง จำนวน 1 หลัง งบประมาณ 162,750 บาท 
ปีการศึกษา 2546 โรงเรียนได้รับความร่วมมือจากคณะครู กรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้ปกครองนักเรียน ตลอดจนบุคคลทั่วไป บริจาคทุนทรัพย์และแรงงานสร้างรั้วโรงเรียน 350 เมตร คิดเป็นเงิน 200,000 บาท มีการปรับปรุงภูมิทัศน์ ทาสีอาคาร ปรับปรุงอาคารต่างๆ ให้สวยงาม เอื้อต่อการเรียนการสอนมากยิ่งขึ้นและเนื่องจากโรงเรียนมีปัญหาขาดแคลนน้ำดื่มน้ำใช้ จึงได้นำน้ำจากสระมาใช้ทั่วๆ ไป และต่อน้ำจากหมู่บ้านหนองห้ามาใช้สำหรับดื่ม และบริโภค จึงแก้ปัญหาได้ การปฏิบัติงานต่างๆ จะยึดนโยบายจากหน่วยเหนือและแผนปฏิบัติการเป็นสำคัญ ส่วนใหญ่บรรลุตามเป้าหมายที่ตั้งไว้
ผลการประเมินระดับชาติของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 อยู่ในระดับที่น่าพอใจ ส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง มีผลให้ผู้ปกครองนักเรียนตามโรงเรียนใกล้เคียงนำนักเรียนย้ายมาเข้าเรียน และในปีการศึกษา 2547 นักเรียนโรงเรียนบ้านปากกองได้มาเรียนรวมกับโรงเรียนห้วยแก้ววิทยา
วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2547 นายบุญเทียม  ศริจันทร์ ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสถานศึกษา โรงเรียนห้วยแก้ววิทยา ได้ปรับปรุงระบบประปาในโรงเรียน โดยเพิ่มถังเก็บน้ำให้สามารถใช้น้ำในการอุปโภค บริโภคและใช้ในการเกษตรได้อย่างเพียงพอ ปรับปรุงห้องคอมพิวเตอร์ให้มีระบบเครือข่ายเพื่อใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนของนักเรียน จำนวนทั้งหมด 18 เครื่อง พร้อมทั้งปูพื้นกระเบื้องให้อยู่ในสภาพที่สะอาดและสวยงาม
วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2553 นายจำลอง  อำพันธ์ ย้ายมาดำรงตำแหน่ง ผู้อำนวยการสถานศึกษาโรงเรียนห้วยแก้ววิทยา 
วันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2555 นายสมคิด  นาคกุล ย้ายมาดำรงตำแหน่ง ผู้อำนวยการสถานศึกษาโรงเรียนห้วยแก้ววิทยา  
ในปี พ.ศ. 2556 – 2558 ได้จัดงานคืนสู่เหย้าชาวห้วยแก้ววิทยา มีการทอดผ้าป่าสามัคคีเพื่อหางบประมาณในการสร้างหอประชุมโรงเรียน และได้รับความกรุณาจากบริษัทเอพีฮอนด้า ร่วมกับห้างหุ้นส่วนจำกัดเถินธวัชยนต์ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง โดยคุณประสาน - คุณปราณีต  คูสวัสดิ์ ร่วมบริจาคเพิ่มเติม รวมงบประมาณก่อสร้างทั้งสิ้น 1,300,000 บาท มีพิธีวางศิลาฤกษ์ในวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 พิธีทำบุญและรับมอบอาคารในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558 โดยตั้งชื่อหอประชุมแห่งนี้ว่า หอประชุมเถินธวัชยนต์ประชาอุทิศ มีขนาดกว้าง 15 เมตร ยาว 32.5 เมตร
ในปี พ.ศ. 2558 ได้รับงบประมาณจากสพฐ. สร้างอาคาร แบบ สปช. 105/29 ปรับปรุง 2 ชั้น (ใต้ถุนโล่ง) จำนวน 1 หลัง งบประมาณ 3,483,100 บาท
ในปี พ.ศ. 2561 ได้จัดให้มีการทอดผ้าป่าสามัคคีเพื่อหางบประมาณในการต่อเติมอาคารปฐมวัย รวมงบประมาณก่อสร้างทั้งสิ้น 80,000 บาท เริ่มก่อสร้างในวันที่ 5 ตุลาคม 2561 มีพิธีทำบุญในวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2561 มีขนาดกว้าง 5 เมตร ยาว 6.30  เมตร
ในเดือนมกราคม ปี พ.ศ. 2563 ได้รับงบประมาณรายการปรับปรุงซ่อมแซมอาคาร แบบ อก.3 และ ส้วม สปช.604/45 รวมงบประมาณทั้งสิ้น 226,800 บาท เริ่มก่อสร้างในวันที่ 17 เมษายน 2563 มีพิธีทำบุญในวันที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2564 
ในเดือนตุลาคม ปี พ.ศ. 2563 ได้รับงบประมาณรายการปรับปรุงซ่อมแซมอาคารหอประชุมแบบราษฎร์, ส้วมแบบ สปช.601/26 และไหล่ทางขอบถนน รวมงบประมาณทั้งสิ้น 250,700 บาท เริ่มก่อสร้างในวันที่ 18 มกราคม 2564 
ในเดือนพฤศจิกายน ปี พ.ศ. 2565 ได้รับงบประมาณรายการก่อสร้างบ้านพักครู 8 ครอบครัว รวมงบประมาณทั้งสิ้น 4,142,000 บาท เริ่มก่อสร้างในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2566 
วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2567 นายวัลลพ ใจรักษา ย้ายมาดำรงตำแหน่ง ผู้อำนวยการสถานศึกษาโรงเรียนห้วยแก้ววิทยา 
ปัจจุบันโรงเรียนเปิดทำการสอน 3 ระดับ คือ ระดับปฐมวัย ระดับประถมศึกษา และระดับมัธยมศึกษาตอนต้น มีผู้อำนวยการโรงเรียน 1 คน ครูผู้สอน 14 คน เจ้าหน้าที่ธุรการ 1 คน วิทยากรสอนดนตรีพื้นเมือง 1 คน และภารโรง 1 คน นักเรียนทั้งหมด 149 คน